نشست غزه در واشینگتن؛ تلاش برای پیوند صلح، اقتصاد و امنیت در مرحله پساجنگ

به گزارش باریخ‌نیوز، همزمان با تلاش‌های تازه دیپلماتیک برای مدیریت آینده سیاسی و انسانی نوار غزه، نشست موسوم به «شورای صلح» با هدایت سیاسی دونالد ترامپ در ایالات متحده آمریکا برگزار شد که هدف آن طراحی نقشه راه برای عبور از مرحله جنگ و ورود به دوره بازسازی و ثبات اعلام شده است. این نشست با حضور نمایندگان بیش از ۲۰ کشور، نهادهای مالی بین‌المللی و کارشناسان امنیتی با محور صلح، اقتصاد و امنیت که در مرکز گفت‌وگوها قرار دارد، شکل گرفت. 

صلح؛ میان آتش‌بس و ساختار سیاسی پایدار

در بخش سیاسی، تمرکز اصلی مذاکرات بر تثبیت آتش‌بس و جلوگیری از بازگشت درگیری‌ها بوده و پیشنهاد اداره انتقالی غزه توسط یک ساختار تکنوکرات فلسطینی تحت نظارت بین‌المللی، به‌عنوان راه‌حل موقت مطرح شد؛ مدلی که قرار است فاصله میان پایان جنگ و شکل‌گیری حکومت پایدار را پر کند. 

با این حال، اختلاف دیدگاه درباره خلع سلاح گروه‌های مسلح و میزان نقش بازیگران محلی، همچنان چالش اساسی محسوب می‌شود. برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند که بدون مشارکت واقعی نیروهای اجتماعی داخل منطقه، توافق‌های سیاسی ممکن است به آتش‌بسی شکننده محدود شود. 

اقتصاد؛ میلیاردها دلار برای بازسازی

بخش اقتصادی نشست بیش از هر محور دیگری توجه رسانه‌ها را جلب کرد. بر اساس اعلام رسمی، ایالات متحده وعده اختصاص ۱۰ میلیارد دلار برای آغاز برنامه‌های بازسازی و مدیریت انتقالی غزه را مطرح کرده است که البته نیازمند تصویب نهایی آن در ساختارهای قانونی داخلی آمریکا خواهد بود. 

همزمان، گروهی از کشورهای منطقه و شرکای بین‌المللی نیز مجموعاً حدود ۷ میلیارد دلار کمک اولیه به صندوق بازسازی تعهد کردند. در میان مشارکت‌کنندگان نام کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، بحرین، مراکش، قزاقستان، آذربایجان و ازبکستان دیده می‌شود. 

برنامه اقتصادی ارائه‌شده شامل احداث صدها هزار واحد مسکونی، بازسازی شبکه برق و آب، احیای بیمارستان‌ها و ایجاد مسیرهای تجاری جدید است. در سخنرانی افتتاحیه حتی ایده تبدیل غزه به یک مرکز اقتصادی و گردشگری ساحلی نیز مطرح شد که حامیان، آن را موتور اشتغال‌زایی می‌دانند اما منتقدان نسبت به فاصله آن با واقعیت‌های میدانی هشدار داده‌اند. 

برآوردهای نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد بازسازی کامل منطقه ممکن است بیش از ۷۰ میلیارد دلار هزینه داشته باشد؛ موضوعی که نشان می‌دهد تعهدهای فعلی تنها آغاز مسیر محسوب می‌شوند. 

اخلاق؛ مشروعیت توافق در نگاه افکار عمومی

ابعاد انسانی بحران بخش مهمی از مذاکرات را تشکیل داد؛ چراکه پس از ماه‌ها جنگ، وضعیت خدمات درمانی، دسترسی به آب آشامیدنی و امنیت غذایی همچنان نگران‌کننده توصیف شده است. 

همچنین نمایندگان نهادهای امدادرسان خواستار افزایش شفافیت در توزیع کمک‌ها شدند تا منابع مالی مستقیماً به بازسازی مدارس، بیمارستان‌ها و حمایت از کودکان آسیب‌دیده اختصاص یابد. برخی کارشناسان تأکید کردند که مشروعیت اخلاقی هر توافق، وابسته به احساس عدالت و مشارکت مردم محلی خواهد بود نه صرفاً حجم سرمایه‌گذاری خارجی در غزه.

امنیت؛ نیروی تثبیت چندملیتی

پیچیده‌ترین بخش مذاکرات به مسائل امنیتی اختصاص داشت. بر اساس طرح پیشنهادی، یک نیروی تثبیت بین‌المللی برای جلوگیری از بازگشت خشونت در غزه مستقر خواهد شد. گزارش‌ها از برنامه استقرار حدود ۲۰ هزار نیروی نظامی و بیش از ۱۲ هزار نیروی پلیس آموزش‌دیده حکایت دارد. 

این در حالیست که کشورهایی از آسیا، آفریقا و اروپا برای مشارکت در این مأموریت اعلام آمادگی کرده‌اند و آموزش نیروهای پلیس محلی نیز با همکاری برخی دولت‌های منطقه دنبال خواهد شد و هدف اعلامی، ایجاد امنیت بدون بازگشت اداره مستقیم نظامی منطقه عنوان شده است. 

با این حال، نبود توافق کامل درباره قواعد عملیاتی نیروها و نگرانی برخی کشورها از طولانی شدن مأموریت، اجرای این بخش از طرح را با ابهام روبه‌رو کرده است. 

آزمون دیپلماسی و نقش کنشگران منطقه‌ای

نشست واشینگتن نشان می‌دهد رویکردی چندلایه برای آینده غزه در حال شکل‌گیری است که ترکیبی از سرمایه‌گذاری اقتصادی، مدیریت انتقالی سیاسی و ترتیبات امنیتی بین‌المللی را در بطن خود دارد.

موفقیت این ابتکار تا حد زیادی به همکاری کنشگران خردمند در منطقه بستگی دارد؛ بازیگرانی که بتوانند رقابت‌های کوتاه‌مدت را کنار گذاشته و ثبات انسانی و اقتصادی بلندمدت را در اولویت قرار دهند. اگر چنین اجماعی شکل بگیرد، این نشست می‌تواند آغاز مرحله‌ای تازه از بازسازی اعتماد و امید باشد و در غیر این صورت، خطر تبدیل شدن آن به فرصتی از دست‌رفته همچنان پابرجا خواهد ماند. 

گزارش: آزاده دوست‌الهی/ پژوهشگر مطالعات صلح