گزارش| ادامه قطع اینترنت بینالملل: vpn فروشها چگونه کسب سود میکنند؟
نگاهی به بحران اوکراین یا جنگ غزه نشان می دهد که حتی در شرایط جنگی نیز میتوان اینترنت را البته با لحاظ برخی تحفظها در دسترس قرار داد.
به گزارش باریخنیوز، اینترنت امروزه وجه جداییناپذیر زندگی بشر است و دیگر نمیتوان جامعهای را بدون دسترسی به اینترنت و فضای آزاد بینالمللی در نظر گرفت. اگر تا دیروز به سبب زمان و زمانه فرهنگی جامعه و عدم گستردگی فضای ارتباطات دیجیتال بین المللی شاهد مواجهه دیگری با مقوله اینترنت و فضای مجازی بودیم، اما امروز با تغییر نسل و گذشت زمان از عصر کهن به عصر دیجیتال با جامعهای روبرو هستیم که دیگر نه مثل سابق فکر میکند و نه عمل میکند.
بر این اساس با پیشرفت تکنولوژی و روی کارآمدن ابر رسانهها جامعه نیز چارهای جز به روز کردن خود و استفاده از این ابزار تکنولوژی برای بهبود زندگی شخصی و جمعی ندارد. از سوی دیگر پیشرفت تکنولوژی و تاثیر نفوذ اینترنت در جوامع باعث سهولت کار و زندگی برای مردم شده است و از همین منظر نیز تقریبا همه جامعه، خود خواسته به سمت استفاده از اینترنت رفتهاند.
بسیاری کسب و کارهای خرد و کلان خود را بر بستر وب و اینترنت بنا نهادهاند. عدهای مباحث تحصیلی و آکادمیک خود را از طریق اینترنتی پیش برده و سامان میبخشند و در نهایت نیز بخشی از مردم استفادههای روزمره خود از اینترنت مثل بررسی اخبار، چک کردن شبکه های اجتماعی و... در دستور کار دارند. لذا این حقی طبیعی و ذاتی برای همه شهروندان یک کشور است که بتوانند آزادانه و بدون هیچ محدودیتی از اینترنت بهرهمند شوند.
مشکل جایی بروز و ظهور میکند که حق جامعه به امتیاز تبدیل میشود و حتی در ارائه این امتیاز ایجاد شده نیز تبعیض به چشم میخورد. لذا برخی از این امتیاز برخوردار شده و برخی دیگر بهرهمند نمیشوند. حال در چنین شرایطی با دو مساله مهم روبرو هستیم که درک و پاسخدهی به آنها میتواند گره از بسیاری مسائل و مشغولیتهایی که در اذهان میآید بگشاید.
نخست اینکه اساسا چرا در شرایط کنونی با قطع اینترنت در جامعه مواجهایم؟ پاسخ ساده است؛ کشور، جنگ چهل روزه را پشت سر گذاشته و هم اکنون نیز در شرایط نه جنگ و نه صلح در آتشبسی شکننده به سر میبرد و به جهت برخی مراتب امنیتی، اینترنت برای جامعه محدود شده است. این پاسخی است که مسئولان مربوطه در سطوح مختلف بر آن تاکید دارند. اما این پرسش از سوی افکار عمومی مطرح میشود که چرا حتی در شرایط جنگی باید اینترنت قطع باشد و آیا در سایر کشورهایی که درگیر جنگ هستند نیز شرایط به همین گونه است؟
نگاهی به بحران اوکراین یا جنگ غزه نشان می دهد که حتی در شرایط جنگی نیز میتوان اینترنت را البته با لحاظ برخی تحفظها در دسترس قرار داد. هر چند که شاید مسئولان امر در پاسخ نکات دیگری مطرح کنند و شرایط خاص کشور را به میان آورند؛ اما واقعیت این است که امروز شرایط به گونهای است که امنیت شغلی و معیشتی بخشی از جامعه که از این مسیر به کسب و کار میپردازد و امرار معاش میکند، به خطر افتاده است. این مساله نیز با بسته حمایتی یا وعده حل مساله درست نمیشود؛ بلکه باید اقدامی عملیاتی و اجرایی صورت گیرد.
بازار داغ فروش کانفیگ؛ سود سرشار پنهان
با افزایش محدودیتهای اینترنتی و هجوم کاربران برای دسترسی به اینترنت بینالملل، بازار فروش «کانفیگ» و VPN به یکی از پرسودترین و در عین حال بیضابطهترین بخشهای فضای مجازی تبدیل شده است؛ بازاری که حالا گزارشهای متعدد از کلاهبرداری در آن منتشر میشود.
در این میان، تبلیغات گسترده این خدمات در کانالهای خبری پربازدید، پرسشهای جدی درباره نقش شبکههای تبلیغاتی، مسئولیت رسانهها و سوءاستفاده از استیصال مردمی ایجاد کرده که در نبود دسترسی پایدار به اینترنت، به هر راهی برای اتصال متوسل میشوند. پس از تشدید محدودیتهای اینترنتی در ماههای اخیر، تقاضا برای ابزارهای عبور از فیلترینگ بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
در این میان فروشندگان موسوم به «کانفیگ» با وعده اینترنت پرسرعت، آی.پی اختصاصی یا اتصال پایدار، بازار گستردهای در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی ایجاد کردهاند و این در حالیست که فروش VPN و کانفیگ در سالهای اخیر به یکی از اقتصادهای غیرشفاف فضای مجازی ایران تبدیل شده است. نبود چارچوب قانونی مشخص باعث شده هزاران فروشنده ناشناس بدون هویت حقوقی فعالیت کنند. در چنین بازاری، امکان پیگیری حقوقی برای کاربران بسیار محدود است؛ بهویژه زمانی که پرداختها از طریق کارتبهکارت، رمزارز یا درگاههای واسط انجام میشود.
برخی تحلیلگران معتقدند سود بالای این بازار، شبکهای از تبلیغات گسترده و بعضاً سازمانیافته ایجاد کرده که کانالهای خبری پربازدید را به یکی از مهمترین بسترهای جذب مشتری تبدیل کرده است. بههمین دلیل تبلیغات این خدمات معمولاً با ادبیات اضطراری منتشر میشود؛ عباراتی مانند «ظرفیت محدود»، «اتصال تضمینی» یا «اینترنت بدون قطعی» از جمله تکنیکهای رایج برای تحریک کاربران به خرید فوری است.
موافقت ظاهری - ممانعت عملی
بسیاری از مسئولان در قبال قطع اینترنت در کشور موضع ایجابی دارند و بارها از آنها شنیدهایم که این شرایط موقتی است و اینترنت به شرایط سابق باز خواهد گشت. نمونه آخر آن فاطمه مهاحرانی، سخنگوی دولت بود که در بگو مگو با خبرنگاران بر سر مساله اینترنت اظهار داشت: «ما اینترنت را به عنوان حقی از حقوق شهروندی به رسمیت میشناسیم. نگاه آقای رئیس جمهور دقیقا همین است و تبعیض و بیعدالتی را به رسمیت نمیشناسیم و با آن مخالف هستیم. این شرایط موقتی است و پیگیر حقوق مردم هستیم».
همچنین اخیرا محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور نیز با حکم مسعود پزشکیان به ریاست ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی منصوب شده تا شرایط را برای ساماندهی وضع اینترنت در کشور فراهم کند. اتفاقی که برخی معتقدند از ید قدرت محمد عارف خارج است.
این در حالی است که ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و متولی اصلی اینترنت نیز صرفا در باب بازگشایی اینترنت اظهار امیدواری میکند و از پیگیری امور خبر میدهد.
با این حال روندها نشان از آن دارد که به نظر نمیرسد حداقل در کوتاه مدت شاهد بازگشایی اینترنت و شبکههای اجتماعی در کشور باشیم و بازگشایی اینترنت منوط به برخی تصمیمات، اتفاقات و تحولات داخلی منطقهای و شاید بینالمللی است.
گزارش: حمید شجاعی
